Terapia par w nurcie EFT (Emotionally Focused Therapy) Q&A

8 listopada 2021

Katarzyna Bialik, psychoterapeutka pracująca z parami w nurcie EFT odpowiada na pytania dotyczące tej metody pracy. W tekście znajdziecie Państwo odpowiedzi na pytania, które mają na celu przybliżenie założeń Emotionally Focused Therapy, obszarów pracy, czasu trwania, jej skuteczności a także przeciwwskazań do podjęcia terapii.

Na czym polega terapia par w nurcie EFT?

Terapia par EFT (Emotionally Focused Therapy) została opracowana w latach 80. XX w. przez Susan Johnson oraz Leslie Greenberga jako humanistyczne, empiryczne podejście psychoterapeutyczne. Badacze oglądali i analizowali wiele godzin nagrań z sesji terapii par, poszukując odpowiedzi na pytania o proces zmiany. EFT opiera się o wiedzę naukową z zakresu przywiązania i bada ludzkie funkcjonowanie z tej perspektywy. To podejście nadaje priorytet emocjom i regulacji emocji, ponieważ to one kształtują indywidualne doświadczenie i relacje.    

EFT integruje humanistyczne podejście do restrukturyzacji doświadczeń emocjonalnych oraz systemowe podejście do restrukturyzacji interakcji – co oznacza, że w trakcie sesji, w procesie skupiamy się na tu i teraz. Zadaniem terapeuty jest odzwierciedlanie, uznawanie i akceptowanie doświadczenia partnera. Co istotne, terapeuta odzwierciedla to, co wydarza się w każdym z partnerów, jak i to, co dzieje się pomiędzy nimi w procesie. Naturalnie rolą terapeuty, choć niełatwą jest dbanie, by każda osoba z pary czuła się jednakowo wysłuchana, zauważona i przyjęta.

Jak mówi Susan Johnson emocje stanowią muzykę do tańca przywiązania. Taniec zmienia się, gdy emocje mają szansę być wzajemnie zakomunikowane, przyjęte, uznane, oraz kiedy następuje odpowiedź ze strony partnera i reakcja na nie. Zmiana w terapii odbywa się w kierunku od tańca pełnego eskalacji, chaosu do tańca pełnego harmonii, bliskości i zaufania.

Czym konkretnie para będzie się zajmować podczas sesji?

Terapia par EFT skupia się wokół powtarzających się cyklów interakcji, w których partnerzy utykają. Lorrie Brubacher (2018) porównuje parę znajdującą się w kryzysie do dwojga związanych ze sobą ssaków, które doświadczają nieświadomie swoich lęków i potrzeb przywiązaniowych, które ten cykl napędzają.  Co sprawia, że pojawia się w partnerach zjawisko opisywane jako panika przywiązaniowa – kiedy nie udaje się zaspokoić swoich potrzeb, partnerzy reagują na siebie w obronny sposób, który powoduje wzajemne oddalenie. W trakcie terapii para uczy się stopniowo rozpoznawania momentów utknięcia w negatywnym cyklu i odpowiednio rekonstrukcji – nowych sposobów na wyrażanie emocji, potrzeb; zaangażowania, obecności  i responsywność w relacji.

Z jakimi problemami można się zgłosić do terapeuty par w nurcie EFT?

Nie chciałabym tworzyć kategorii, bo mam poczucie, że nie ma tu ograniczeń. Badania Doss, Simpson i Christensen (2004) mówią, że klienci zgłaszają się z powodów rozczarowań w związku, problemów w komunikacji, wycofania zaangażowania, problemów z intymnością i problemów seksualnych, impasu, braku porozumienia, separacji lub rozwodu, pragnienia poprawy dla dobra dzieci, zdrady. Mam doświadczenie różnych powodów zgłaszania się na konsultacje. Ten pierwszy etap – konsultacji jest bardzo istotny w kontekście rozpoznania cyklu pary i określenia czy partnerzy mają nadzieję dla siebie. Bywa i tak, że para posiada nierealistyczny cel i oczekuje od terapeuty, że ten naprawi  ich związek (co gorsza – jednego z partnerów), udzieli rad, poda receptę. Jeśli w trakcie konsultacji nie uda się znaleźć prawidłowego przeformułowania dla ww. kwestii, para nie zaakceptuje konieczności zaangażowania w proces i współpracy z terapeutą, po prostu nie dochodzi do tzw. zakontraktowania.

Czy są jakieś przeciwskazania do wzięcia udziału w takiej terapii?

Gdy za cel terapii określimy rekonstrukcję więzi, zadaniem terapeuty jest zapewnienie bezpieczeństwa na sesjach. Oczywistym jest, że gdy w grę wchodzą emocje, zdarza się, że partnerzy mają tendencję do eskalacji również w trakcie sesji. Jest to naturalne, terapeuta uznaje złość partnerów czy jednego z nich, pozwala rozpoznać potrzeby, które ona niesie  lub inne uczucia, które złość przykrywa. Są jednak sytuacje, w których mówimy o przeciwwskazaniach do terapii i jedną z nich może być występowanie przemocy w związku.

W kontekście przemocy dokonuje się rozróżnienia wg Naila Jacobsona i Johna Gottmana (2007) na dwa typy sprawców przemocy:

kobry – opisując zimne, instrumentalne zachowanie, które jest stosowane do kontroli partnera. Jest to forma przemocy o charakterze bardziej psychopatycznym. I praca z takim klientem w nurcie EFT nie jest możliwa w parze. Sugeruje się wtedy terapię indywidualną lub grupową.

pitbulla – odnosi się do osoby przejawiającej kontrolujące zachowania sytuacyjnie, jako sposób radzenia sobie z lękiem związanym z przywiązaniem. W tym kontekście terapia bywa często nawet wskazaniem, albowiem daje szanse na deeskalację konfliktów, co za tym idzie zwiększenie bezpieczeństwa w związku, nierzadko i w rodzinie (pamiętajmy, że często w tle, poza gabinetem znajdują się dzieci klientów).

Przeciwwskazaniem mogą być również utrzymujące się problemy, które osłabią postępy w terapii EFT, takie jak nieuznawane uzależnienia, trwające i nieujawnione romanse, brak zaangażowania/inicjatywy ze strony jednego z partnerów, konkurencyjne zaangażowanie w relacje (które pozornie mogą wydawać się kulturowo oczywiste np. szczególna = konkurencyjna dla pary więź z rodzicami, przyjaciółmi etc.) lub zadania (doskonałym przykładem jest nadmierne zaangażowanie w pracę). W kontekście konkurencyjnego zaangażowania chciałabym doprecyzować, że terapia może nie przynosić efektów w sytuacji, kiedy osoba nie uznaje konieczności zmiany i nie dostrzega uwikłania w negatywny cykl i roli, jakiej dane uzależnienie, zaangażowanie spełnia.

Ile trwa terapia par EFT?

Mówi się o tym, że EFT jest ustrukturalizowanym podejściem, ograniczonym w czasie a liczba sesji może wahać się od 8 – 20. Jednak z doświadczenia mojego i terapeutów, z którymi współpracuję wiem, że to kwestia indywidualna i zależy od wielu czynników jak np. cele nad którymi pracujemy, indywidualna kondycja psychiczna każdego z partnerów, minione doświadczenia z funkcjonowania w związkach, historia przywiązania. Czasami jeden z partnerów potrzebuje wsparcia w terapii indywidualnej, czasami nawet pobytu i skorzystania z innej formy leczenia, co wpływa na możliwość lub jej brak w kontynuacji terapii pary. Czas trwania terapii może się różnić w zależności od stylu pracy terapeuty tj. czy sesje odbywają się w rytmie cotygodniowym, czy rzadziej. Czasami pary, które doświadczyły zmiany i nie ufają jej – obawiając się, że demony przeszłości powrócą, decydują się na zdecydowanie mniej regularne, ale wspierające spotkania w fazie końcowej terapii.

Czy terapia par w nurcie EFT jest skuteczniejsza od innych form terapii? Dlaczego?

EFT jest podejściem bardzo dobrze przebadanym, posiada cechy tzw. złotego standardu, określonego przez Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne (APA) w zakresie badań nad psychoterapią. Jej skuteczność dotyczy rezultatów w zgłaszanych problemach mających związek z przeróżnymi obszarami jak np. w badaniu par rodziców przewlekle chorych dzieci, u osób mających problem w rozpoznawaniu i ekspresji emocji, u osób, które nie czuły się wystarczająco dobrymi dla partnera, dla osób, które przejawiały w związku niskie poczucie bezpieczeństwa wynikające z wcześniejszych doświadczeń z tzw. figurą przywiązania czy np. w związku z tzw. urazem więzi, spowodowanym zdradą czy innymi traumatycznymi doświadczeniami, również w relacjach, kiedy jedna z osób choruje na depresję. Model EFT jest stosowany w różnych grupach kulturowych i wśród osób z różnym poziomem wykształcenia, w całej Ameryce Północnej, Australii, Nowej Zelandii, Europie, Afryce i Azji. Podejście to jest stosowane w pracy z parami tradycyjnymi i nietradycyjnymi, w tym z parami tej samej płci.

Po czym poznać, że terapia jest udana?

To, czym być może wyróżnia EFT spośród pozostałych podejść jest założenie, że w uzyskaniu trwałej zmiany sam wgląd, wyrażanie emocji, wiedza o tym, jak poprawnie się komunikować nie są wystarczające. Dopiero tzw. korekcyjne doświadczenia emocjonalne sprawiają, że zmiana ma szansę utrwalić się. Proszę pamiętać, że ogromna część naszych doświadczeń ma sens w kontekście szlaków neuronalnych, jakie zostały utworzone podczas przeżywania emocji. Udział w terapii może nadać im nowy wzór – nie tylko symbolicznie ale i neuronalnie. Zachęcam do zerknięcia na krótki filmik związany z badaniami Sue Johnson nad więzią i jej kojącą funkcją.

 

Czy zdarza się, że pod wpływem terapii para się rozstaje? Dlaczego tak się dzieje?

To pytanie zakłada pewną ukrytą hipotezę – jakoby terapia miała się przysłużyć owemu rozstaniu. Powiedziałabym, że terapia – a czasem już pierwsze konsultacje pomagają partnerowi, który posiada ambiwalencję dotyczącą rozstania, wyrazić ją i podjąć taką decyzję. Ważne jest formułowanie celów podczas pierwszych spotkań i rozważenie, czy są one kompatybilne. Czasem jeden z partnerów przychodzi i jest zdecydowany na zakończenie związku, sesje pomagają wtedy w przyjrzeniu się potrzebom pary na takim etapie. Chodzi także o rozpoznanie, czy motywacja do rozstania nie jest jednym z elementów negatywnego cyklu, w jakim znajduje się para.

W kolejnej części Katarzyna Bialik odpowie na pytania dotyczące pozostałych sposobów pracy z parami w nurcie EFT.

Zapraszamy na dwudniowy Warsztat o bliskości dla Par (w nurcie EFT) prowadzony przez Katarzynę Bialik i Daniela Bialik, 19-20.02.2022r. W Ośrodku JA. Więcej informacji znajdą Państwo tutaj.

Jesteś u nas pierwszy raz?
Poznaj naszych specjalistów Jak pomagamy?


Potrzebujesz pomocy w wyborze specjalisty? Skontaktuj się z nami.

Kontakt

Śródmieście

ul. Marszałkowska 18 lokal 12
00-590 Warszawa
(wejście na podwórze przy Marszałkowskiej 18, klatka 2, lokal 12)
lub